Svečanom sednicom Upravnog odbora Narodne biblioteke „Radoje Domanović“ obeleženo je 146 godina od osnivanja prve čitaonice u Leskovcu. Tom prilikom predsednica Upravnog odbora Kristina Vasiljković govorila je razvoju bibliotekarstva i same biblioteke, kao najstarije ustanove kulture u gradu, čiji početak se vezuje za 1879. godinu, kada je osnovana prva čitaonica, kao centar okupljanja leskovačkih intelektualaca i ljubitelja knjige.
„Kao savremena ustanova, ona je prostor znanja, inspiracije i stvaralaštva, otvorena za sve generacije. Sa mrežom od pet ogranaka u Pečenjevcu, Grdelici, Brestovcu, Vučju i Predejanu, obuhvata 54 biblioteke u Jablaničkom okrugu i to šest javnih, 46 školskih i dve specijalne. Njen fond broji oko 190.000 jedinica, među kojima se nalaze i knjige namenjene slepim i slabovidim osobama. U korak sa digitalnim dobom, pruža elektronsku pozajmicu, digitalnu obradu publikacija i ima razvijene platforme, kao što su Digitalni legat Nikolaja Timčenka, Digitalna biblioteka za čuvanje retke, stare i zavičajne građe, Riznica uspomena, kao arhiv ličnih sećanja korisnika i građana. Objavljuje časopis Novi Legat, ediciju Umetnik iz školske klupe, dela zavičajnih autora i audio-knjiga na leskovačkom govoru.“
Direktorka biblioteke Vesna Ilić govoreći o aktivnostima ističe da se na taj način neprekidno potvrđuje značaj i vrednost biblioteke, koja ima ulogu čuvara pisane reči, a ujedno predstavlja i otvoren prostor znanja, kulture i slobodne misli.
„Posebno se ponosimo infrastrukturnim i tehnološkim unapređenjima, koja su ostvarena uz snažnu podršku Ministarstva kulture i Grada Leskovca. Završetkom projekta Bibliotečki trg, naša ustanova je dobila funkcionalno i reprezentativno spoljašnje okruženje, koje dodatno poziva na okupljanje i boravak uz knjigu. U saradnji sa lokalnom samoupravom, otvoren je i Dečji kulturni centar, prostor posvećen najmlađima, a veliki iskorak napravljen je i u oblasti digitalizacije, nabavkom modernog skenera i formiranjem posebnog Odeljenja za digitalizaciju i savremene tehnologije. I u narednom periodu biblioteka će negovati svoju posvećenost čitaocima, ostaće otvorena za nove ideje i biće mesto
susreta i sa sobom, i sa drugima i sa onim što ostaje.“
Put u devetnaesti vek
Vladimir Petković, kustos istoričar Narodnog muzeja u Leskovcu, održao je predavanje na temu „Čitalačka tradicija u Leskovcu“.
„Narodna čitaonica „Ujedinjenje“ osnovana je 16. juna 1879. godine i taj datum uzimamo kao dan kada je osnovana Narodna biblioteka“ kaže Petković.
„Prvi, početni, knjižni fond, prema zvaničnim podacima, bio je dvanaest knjiga, dok danas biblioteka broji oko 200.000 knjižnih jedinica. Ali, prve biblioteke u Leskovcu su starije od ovog datuma, jer su formirane u
okviru škola i manastira. Najstarija škola u Leskovcu je Ča Mitina škola, današnja OŠ „Josif Kostić“, koja je osnovana 1854. godine. Josif Kostić je sa sobom, kada je dobio službu u Leskovcu 1869. godine sa
sobom doneo i svoj knjižni fond, a važno je napomenuti da je on pustio u školu i žensku decu da se obrazuju. Mnoga udruženja, kao što su Crkvena družina „Branko“, đačka družina „Gundulić“, Francusko-srpski klub su imali svoje stručne biblioteke. Krajem 19. veka prestao je rad Narodne čitaonice „Ujedinjenje“, ali Leskovčani nisu prestali da šire kult čitanja i bibliotečke delatnosti, ali 1895. godine Leskovac ima tri knjižare i jednu štampariju. U periodu od 1918. do 1928. godina u leskovačkom kraju je bilo 24 čitaonica i biblioteka, pa je tako u selu Babičko biblioteka osnovana 1919. godine sa 386 knjiga, u Razgojni 1920. sa 55 knjiga, u Predejanu 1922. godine, Petrovcu 1923., i Priboju, Zalužnju i Pečenjevcu 1924. godine, Gornjem Brijanju 1926. godine… Vlasotince je svoju biblioteku dobilo 1918. godine, Crna Trava 1922., Lebane i Medveđa nešto kasnije.“
Nakon Drugog svetskog rata biblioteka je zvanično formirana 1945. godine pod nazivom „Gradska narodna biblioteka“, mada su u novembru 1944. ondašnji kulturni radnici Leskovca, uz dozvolu i punu kontrolu novih vlasti, počeli sa organizovanjem da grad dobije biblioteku, navodi Petković.
„Pod današnjim nazivom, Narodna biblioteka „Radoje Domanović“ radi od 10. novembra 1959. godine kada je odlukom Narodnog odbora opštine Leskovac promenjen dotadašnji naziv Gradska biblioteka „Radoje Domanović“. Posebnom odlukom iz 1960. godine biblioteka je dobila status javne ustanove i
uselila se u novi prostor u kome se nalazi danas.“
Vladimir Petković je izneo i podatak da je 1844. godine sam Leskovčanina platilo pretplatu za knjigu „Životopis Aleksandra Makedonskog“, štampanu u Beogradu. Postojalo je i interesovanje i za književna dela Dositeja Obradovića, Vuka Karadžića, Sime Milutinovića Sarajlije i drugih.“
IS/LJS
Leave a Reply