Fotografija je kao medij u našim krajevima u drugoj polovini devetnaestog veka još bila prava retkost. Ipak, domaći i strani putnici su nakon oslobođenja od turske vladavine posetili ove takozvane “nove krajeve” i sa njihovim fotoaparatima zabeležili razne znamenitosti kao i svakodnevni život u južnoj Srbiji. Njihove slike prikazuju izgubljeni tragovi života iz minulih vremena, ali i prvi koraci ka modernizaciji zemlje, poput izgradnje železničke pruge od Niša do Vranja. U ”Novoj Našoj Reči” predstavljamo izbor ranih fotografija iz perioda od oslobodilačkih ratova 1876-1878 do prelaska u dvadeseti vek. Sve ovde predstavljene fotografije sačuvane su u digitalizovanom arhivu Nacionalne biblioteke Francuske u Parizu.
Iz iste Jakšićeve zbirke je ova jedinstvena fotografija nekadašnjeg Šašit-pašinog saraja u Leskovcu, verovatno načinjena nedugo nakon oslobođenja Leskovca 1877. godine. Šašit-pašin saraj je sagrađen 1790. godine za vladara tadašnjeg leskovačkog pašaluka i smatra se najlepšom turskom konakom u Srbiji. U konaku je nakon oslobođenja Leskovca smešten opštinski sud. Srušen je 1890. godine da bi se napravilo mesto za zgradu gimnazije, koja je zauzvrat sravnjena sa zemljom u savezničkom bombardovanju Leskovca septembra 1944. godine.Na ovoj slici se vidi vesela grupa putnika kod Mominog kamena, oko 1885. godine. Sliku načinio je francuski putopisac Leon Ruset. Momin kamen je majdan (kamenolom) u Grdeličkoj klisuri koji je svoje ime dobio po steni u obliku devojke sa kotaricom na glavi. Stena se pre Drugog svetskog rata obrušila tokom vađenja kamena.Izgradnja železničke pruge između Niša i Vranja 1886. godine. Ovde se vidi kako se gradio tunel kod Vladičinog Hana.Sliku načinio francuski fotograf Armand Gibert.Francuski plemić Žil de Kuvervil, načelnik štaba francuske mornarice, putovao je kroz Balkan 1897. godine. Između ostalog posetio je Vranje i jug Srbije u pratnji pisca Sima Matavulja, koji je tada bio činovnik srpskog presbiroa. Od ovog putovanja sačuvane su divne fotografije koje dišu atmosferu svakodnevnog života starog Vranja.Ova slika iz Kuvervilove zbirke je načinjena na vranjskoj pijaci.Seljaci u Vranju sa paprikama nanizanim u vence.Kolo uz tupan i zurle.Detence na ljuljašci.Železnička stanica u Ristovcu kod Vranja, istovremeno i tadašnji granični prelaz između Srbije i Turske.
Leave a Reply