LESKOVAC
PLAMENjAČA KUPUSA
(Peronospora parasitica)
Ova fitopatogena gljiva (Peronospora parasitica) razvija se na biljkama familije Brassicaceae, kako na gajenim, tako i na samoniklim i ukrasnim vrstama. Povrtarske gajene biljke (kupus, kelj, karfiol, rotkva, rotkvica…) su značajni domaćini gljive. Štetna je njena pojava u proizvodnji rasada i semena kupusa, dok biljke namenjene za proizvodnju glavica, veoma retko bivaju jače napadnute ovim patogenom. Kod nas nije ekonomski značajno oboljenje kupusnjača.
Patogen prezimi oosporama u zaraženim biljnim delovima, kao i na prezimelim samoniklim biljkama. Aktivacijom oospora, u povoljnim uslovima, dolazi do formiranja micelije koja ostvaruje primarne infekcije. Sekundarne infekcije tokom vegetacije ostvaruju konidije. Konidije se raznose vetrom ili vodom, a vremenski uslovi utiču na broj ostvarenih sekundarnih infekcija.
Do pojave simptoma može doći u proizodnji rasada, kada kotiledoni listovi klijanaca požute, venu i propadaju, a pre propadanja dolazi do sporulacije patogena na njima. Na starijim listovima simptomi se manifestuju pojavom hlorotičnih pega različitog oblika, koje zatim dobijaju mrku boju. Simptomi se šire od ivice prema glavnom lisnom nervu, i najpre se uočavaju na donjem, starijem lišću. U okviru pega sa donje strane lista, u vlažnim uslovima, formira se siva prevlaka sporonosnih organa gljive, konidiofora sa konidijama. Kod jačeg napada, zaraženi listovi gube turgor i venu. Može doći i do infekcije cvetonosnog stabla biljaka namenjinih za proizvodnju semena, kao i čaura, što se negativno odražava na količinu i kvalitet semena.
Mere zaštite podrazumevaju proizvodnju rasada u nezaraženim lejama, odnosno dezinfekciju zemljišta, ređu setvu, adekvatno provetravanje, time i proizvodnju zdravog rasada. Važne mere su i primena najmanje trogodišnjeg plodoreda, uklanjanje korovskih, samoniklih biljaka domaćina i biljnih ostataka.Hemijske mere zaštite odnose se na primenu registrovanih fungicida uz poštovanja uputstva za upotrebu proizvođača.
Bojana Karapandžić, dipl.inž polj.
REZIDBA TREŠNjE
Trešnja je pratilac višnje u našem okrugu i ovo je voćna vrsta od koje egzistiraju mnoge porodice. Voćna kultura koja se dosta širi a najviše u Leskovačkoj opštini i delom u drugim opštinama. U cilju očuvanja dugovečnosti i rodnog potencijala kod trešnje se mora izvoditi redovna rezidba voćnih stabala. Rezidbom se u dobrom delu programira količina plodova po jedinici stabla i mogućnosti voćnog stabla da iznese te plodove, da obnovi rodno drvo i da izdeferencira rodne elemente za iduću proizvodnu godinu. Ova godina je bila malo specifična došlo je do retro vegetacije pa tako da imamo drugi prirast mladara koji nije dobro odrveneo, i ti su lastari osetljivi na zimske mrazevi i u toku zimskih meseca može doći do izmrzavanja. Ove lastare moramo tokom rezidbe obavezno dobrim delom ostraniti. Rezidbom kod trešnje bez obzira da li će se radititi ručna ili delom mašinska berba za industriske potrebe, ostranjujemo grane koje su u prvom redu suve, slomljene ili bolesne. Grane i grančice koje su na donjem spratu ili u donjem delu krune takođe ostranjujemo ili zakraćujemo na mlad prirast tako da imamo prostor od 50 i više cm visine od prvih rodnih grančica do površine zemlje gde će se vršiti održavanje zemljišta bilo da je to rotofreziranje ili herbicidni tretman ispod krune voćnog stabla. Rezidbom kod trešnje isto tako jake lastare iz unutrašnjosti krune voćnog stabla ostranjujemo kao i rodne paralelne ( nasadne ) grane i grančice. Vršimo izolaciju vrha krune voćnog stabla umanjujući dominatnost na bočna razgrnjavanja. Ako je u pitanju piramidalna kruna kod trešnje rezidbom gledamo da održavamo spratnu dominaciju tako da donji spratovi budu uvek jače razvijeni nego srednji ili vršni. Izrođene grane i grančice se rezidbom ostranjuju a izdužene grane i grančice se zakraćuju na mlade priraste radi obnove rodnih grančica i sprečavanja ogoljavanja. Rezidba je obavezna mera tokom svake godine, samo se prilagođava habitusu voćnog stabla. Tako u početku prvih nekoliko godina imamo rezidbu za formiranje željenog uzgojnog oblika kod trešnje, a posle četvrte godine rezidba na rod ili regulisanje rodnosti u zavisnosti od željenog uzgojnog oblika i intezivnosti proizvodnje. Rezidba je pomotehnička mera koja opterećuje proizvodnnju od nekoliko hiljada dinara pa čak i do 30000 dinara po ha ali zato mnogo znači za dobijanje dobrog prinosa i kvalitetnog proizvoda. Sa rezidbom počinjemo po opadanju lišća a to je kraj novembra meseca početak decembra pa sve do početka bubrenja pupoljaka i kretanje nove proizvodne godine kraj marta a najkasnije početak aprila meseca. Prvo režemo starija zasade a najkasnije mlađe tokom početka vegetacije.
Savetodavac iz voćarstva i vinogradarstva Mitić Aleksandar
ULO HLADNjAČE – Skladištenje za duži period
Jabuku i krušku možemo skladištiti na duži period sa takozvanom (ULO) /Ultra Lonj Odžygen/ kontrolisanom atmosferom – ultra nisko kiseoničkom tehnologijom. Za to su potrebni kvalitetni paneli, vrata i podovi, sa preciznom izradom /gasno nepropustljivi/. U komorama se nivo kiseonika održava između 1,5 – 2%, a nivo ugljen-dioksida do 1,5 %. Klimakterično voće npr. jabuka posle berbe, čak i za vreme hlađenja kada se cuva na 1C, počinje ubrzano da diše. Što je disanje brže, vreme čuvanja je kraće i obrnuto. Da bi smanjili brzinu disanja, a time produžili vreme čuvanja jabuka, pored niskih temperatura primenjuje se i ULO tehnologija. To podrazumeva, da jabuci ne dajemo da normalno diše smanjujemo kiseonik, “gušimo” je i ona usporeno diše. Dok se u svetu preko 70% jabuka čuva u kontrolisanoj atmosferi, kod nas je to samo jedva 3-4%.
Prilikom planiranja hladnjače treba se odlučiti da li ikada želite primenjivati ULO tehnologiju, jer se neki postupci kasnije samo skupo ili uopšte ne mogu sprovesti /naprimer gasno izolovani panelski spojevi, gasno nepropustljivi podovi i vrata./ U ovakvim hladnjačama se jabuke čuvaju do maja, juna, a u prodaju se puštaju onda kad ih nema u običnim hladnjačama. Tada jabuke i dalje imaju odličan kvalitet, pa samim tim i veću cenu.
Za koju tehnologiju da se opredelite?
Voće i povrće vredi skladištiti samo bez gubitka kvaliteta. Dužina vremena skladištenja zavisi od roka trajanja plodova i od izabrane tehnologije. Uvođenje ULO atmosfere se smatra isplativim za hladnjače koje skladište preko 150 t jabuka.
Vrste rashladnih komora:
• Rashladne komore sa normalnim vazdušnim prostorom: 1-4 meseci
• Rashladne komore sa kontrolisanom atmosferom (CA): 3-6 meseci
• Rashladne komore sa kontrolisanom kiseoničkom sredinom (ULO): 4-10 meseci
Šta je tajna skladištenja sa kontrolisanom atmosferom (CA)?
Način određivanja najpovoljnijeg nivoa CO2 i O2 za skladištenje raznovrsnih voća i povrća se vrši pomoću eksperimenta. Posle postizanja poželjnog nivoa navedenih gasova, njihova koncentracija se održava pomoću propisanih tehnoloških operacija. Na ovaj način moguće je npr. jabuku skladištiti bez gubitka kvaliteta na 3 – 6 meseci.
Kod kojih poljoprivrednih proizvoda znači prednost kontrolisana atmosfera?
Skladištenje pomoću vrhunske tehnologije sa kontrolisanom atmosferom (ULO tehnologija) skladištenje jabuke i kruške se može produži mesecima – sa savršenijim dozrevanjem i sa boljim kvalitetom za potrošnju.
Koja je idealna veličina hladnjače?
Kapacitetom skladišta se određuje količina i vreme dozrevanja poželjnih plodova za skladištenje, ali veliku značajnost ima i tehnologija skladištenja. Ekonomična veličina hladnjače počinje od 5 – 6 komora /porodična poljoprivredna gazdinstva/, a relativno jeftiniji sistem se sastoji do 10 – 12 komora. Poljoprivredni proizvođači kapacitet hladnjače treba da planiraju za prosečno cca. 80% od ukupnih plodova. Kod planiranja kapaciteta hladnjače trgovačkih kuća treba da se računa minimalno kapacitet za petostruki prosečni dnevni promet. Bez obzira koja je osnovna /orginalna/ namena hladnjače, uvek treba misliti i na eventualna buduća proširenja.
Mast.dipl.inž.Nenad Stefanović
Leave a Reply